TA STRONA UŻYWA CIASTECZEK
Dowiedz się więcej o celu ich używania w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki

Nie pokazuj więcej


BOŻE MŁYNY

mała architektura sakralna ziemi kłodzkiej

Inauguracja

  • 2.1 Plakat, zaproszenie, plansze wystawy GM i katalog

    Sam projekt i szybka realizacja wystawy BM w wersji niemieckiej był możliwy z jednej strony dzięki szczególnemu zaangażowaniu Pani mgr Teresa Bazała Prezes Fundacji Odnowy Ziemi Noworudzkiej (ul. Boh. Getta 4 47-400 Nowa Ruda), a z drugiej dzięki kolegialnej pracy na rzecz przekładu niemieckiego treści plansz i katalogu GM przez kilkuosobowe grono dawnych mieszkańców ziemi kłodzkiej z ich liderami na czele. Od strony finansowej projekt otrzymał wsparcie Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej i Kłodzkiego Starostwa.



    Tablice wystawy do pobrania:

    1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28
  • 2.2 Patronat i reakcje

    Przed inauguracją niemieckiej wersji BM jako GM (dedykowanej św. Janowi Pawłowi II i bł. ks. G. Hirschfelderowi – męczennikowi ZK), z myślą o obronie sacrum, promocji zarówno przesłania przydrożnych krzyży i kapliczek przydrożnych, jak i rozwijaniu turystyki kulturowej oraz umacnianiu wymiany darów pomiędzy ziemią kłodzką, Śląskiem (szeroko rozumianym, nb. dziesiątki wybitnych Ślązaków broniły, formowały kulturę i prestiż Niemiec oraz życie Kościoła), ale także Niemcami i chrześcijanami z obszaru języka niemieckiego, o „symetryczny” patronat honorowy nad wystawą GM wystąpiliśmy m.in. do takich autorytetów i postaci, jak m.in.:



    N i e m c y: P o l s k a:
    Nuncjusz Apost. w Berlinie Nuncjusz Apost. w  Warszawie
    Ambasador RP w Berlinie Ambasador RFN w Warszawie
       
    Kard. Joachim Meisner, Kolonia Abp Marian Gołębiewski, Wrocław
    Bp Felix Genn, Münster Abp Alfons Nossol, Opole
    Bp Joachim Reinelt, Drezno Bp Ignacy Dec, Świdnica
    Prałat Franz Jung, Münster Ks. Inf. Kazimierz Jandziszak, Świdnica
    Proboszcz Telkte k/ Münster Ks. Prob. Prałat Romuald Brudnowski, Kudowa-Zdrój, Czermna
    Rektor Misji Polskiej Rektor WSD, Świdnica
       
    Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit (SdpZ Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
     Georg Hoffmann Heimatgruppe Grafschaft Glatz e.V. Krzysztof Baldy, Starosta Kłodzki
    Zentral- Komitee der deutschen Katholiken (ZdK) Stowarzyszenie „Civitas Christiana”, Wrocław
    Helmut Goebel Towarzystwo „Archanioł Michał“, Szalejów Dolny
    Burmistrz Horn-Bad Meiberg  (partnerstwo z Kudową-Z.) Burmistrz miasta Kudowa-Zdrój

     


  • 2.3 Stacje wystawy GM
    Austriacki etap wystawy GOTTES MÜHLEN – BOŻE MŁYNY

     

    15 IV - 12 V 2010 - Łomnica (wersja PL i DE)

    Dominium Łomnica - 300 odwiedzinn

    20 V - 12 V 2010 - Łomnica (wersja PL i DE)

    650 odwiedzinn

     

    13 V - 19 V 2010 - Krzyżowa (wersja PL i DE)

    180 odwiedzinn

     

    31 VIII - 10 IX 2010 r. – cysterskie opactwo Zwettl

    ok. 700 odwiedzin

    W miesiącu wrześniu niemiecka wersja wystawy BM miała swój „austriacki” etap. Otworzyła go gościnna w „Katedrze Lasu Północnego” (Nordwald-Kathedrale), tzn. w kompleksie pocysterskiego opactwa cysterskiego Zwettl z 1138 r. (Dolna Austria), erygowanego w epoce św. Bernarda z Clairvaux. Powstała tu w XVIII w.  wieża opackiego kościoła należy do najpiękniejszych fasad wieżowych doby baroku, w krajach języka niemieckiego. Ponadto do dzisiaj opactwo Zwettl, jako jedyne w całej Austrii, posiada najlepiej zachowany romański kompleks klasztorny. Z kolei jego „perłą” jest najstarsza w całym zakonie cystersów romańska sala kapitulna, z piękną kolumną w centrum.

    To właśnie w tym miejscu w okresie 31 VIII - 10 IX 2010 r. – w cysterskim kapitularzu, obok gotyckich krużganków, została zaprezentowana wystawa GM, która obejrzało ponad 700 osób. Nota bene każdego roku w okresie od maja do końca września opactwo nawiedza ok. 24-27 tys. turystów.

     

    Kraj związkowy Dolna Austria

    Przypomnijmy, Austria czyli Republika Austrii, to średniej wielkości państwo w Europie Środkowej, które sąsiaduje i bezpośrednio rozwija samorzutną wymianę w zakresie szeroko pojętej kultury, z aż ośmioma ościennymi krajami. Na północy graniczy bowiem z Niemcami (784 km) i Czechami (362 km), na wschodzie ze Słowacją (91 km) i Węgrami (366 km), na południu ze Słowenią (330 km) i Włochami (340 km), a na zachodzie ze Szwajcarią (164 km) i Lichtensteinem (35 km). Najwięcej ludności zamieszkuje w stolicy kraju - Wiedniu i Dolnej Austrii (po ok. 1,6 mln osób) , a najmniej w górzystym Tyrolu. Przy czym Dolna Austria jest po Wiedniu jako stolicy kraju, najliczniej zamieszkałym krajem związkowym.

    Austria była i jest krajem ludzi wierzących. Ta niekwestionowana prawda odzwierciedla się w wiejskim i miejskim, a nawet wielkomiejskim (Wiedeń) , krajobrazie kulturowym poszczególnych krajów związkowych i regionów . Przybywających turystów uderza nie tylko niezwykły rozmach oraz liczba opactw i klasztorów pełniących od wielu wieków rolę ważnych centrów kultury (zwłaszcza w Dolnej Austrii są to m.in.: Melk – 1089 r.; Klosterneuburg – 1114 r.; Heiligenkreuz – 1133 r. oraz Dürnstein, Seitenstetten, Göttweig, Lilienfeld i Zwettl), ale także częste występowanie zróżnicowanych form małej architektury sakralnej (pokłosia wysokiej kultury monastycznej).

     

    Nordwald bogaty w malownicze pejzaże  oraz sacrum

    Pomiędzy dwoma malowniczo położonymi nadunajskimi miastami Ybbs  i Krems , tylko nieliczne drogi wiodą od Dunaju w górę poprzez wąskie doliny i strome zakosy na północ, do regionu tzw. Waldviertel – części Dolnej Austrii. Rozciągają się tu liczne wzgórza, których wysokość przekracza nawet 1.000 metrów. W zachodniej części tego regionu znajduje się największy w całej Austrii zamknięty kompleks lasów – Nordwald, „Weinsberger Forst”. Wioski są tu niewielkie, często zaledwie kolonie, które zamieszkują zahartowani ludzie. Liczba miast i  gęstość zaludnienia jest tu niewielka. Zimy są tutaj długie i obfitują w kopne śniegi. Natomiast lato – to pora roku, której jeśli ją tutaj przeżyło, to nie da się go zapomnieć,  posiada  bowiem wyjątkowo urokliwe piękno, które trudno opisać słowami.

     

    CYSTERSKIE OPACTWO ZWETTL  (od słowiańskiego: svetla – świetlana dolina; zniemczone: Zwet Tal) -istniejące do dzisiaj w Dolnej Austrii (w regionie Waldviertel) zostało erygowane w 1138 r. przez Hadmara I von Kuenring (o 3 km oddalone miasto Zwettl, było centrum jego królewskiego lenna) . Od pierwszej chwili uderza zbieżność nazwy z zaledwie przed 22 laty erygowanym we Francji cysterskim opactwem Clairvaux – Claravallis. Legenda głosi, że wskazany na budowniczego opat podczas modlitwy miał wizję Matki Bożej, która poleciła mu znalezienie w zimowym lesie zielonego drzewa, jako miejsca, w którym należało wznieść klasztor. Na pamiątkę tego przekazu, w klasztornym kościele w latach 1731-1733 wzniesiono ołtarz Josefa Matthiasa Goetza, który w centrum ma zielony dąb – Jezusa - „Drzewo Życia”.

    Od momentu powstania, opactwo stanowiło w klasyczny dla Austrii sposób,  z jednej strony kuenringowski „Hauskloster”, a z drugiej  religijne, duchowe i kulturalne centrum (w XII w. działała tu znacząca szkoła rękopiśmiennych kodeksów). Cesarskie i papieskie prawa chroniły opactwo aż do chwili eksempcji. Z dniem 5 kwietnia 1859 r. należy ono do Kongregacji Austriackiej .

    Historycznie, było ono trzecim cysterskim opactwem Austrii (po opactwie Rein – łac. Runa, z  1129 r.  oraz Heiligenkreuz z 1133 r., określane mianem „mistycznego serca Lasu Wiedeńskiego” ), a jako filia opactwa Heiligenkreuz (eryg. w   przez św. Leopolda III z rodu Babenbergergów) - drugim w Dolnej Austrii.

    W 1159 r. konsekrowano tu pierwszy romański kościół, a już w 1190 r. przykryto sklepieniem istniejące do dzisiaj obiekty klasztornego kompleksu): dormitorium, latrynę i budynek kapitulny. W latach 1128-1130 wzniesiono gotyckie krużganki z absydą fontanny. Przez cztery dziesięciolecia w okresie 1343-1383, w miejsce pierwszego romańskiego kościoła wznoszono gotycki wysoki chór syntezę francuskiego planu (chóru i wieńca kaplic) z rodzimym chórem halowym. Opactwo nie uchroniło się przed żadną z plag, klęsk, wojen. W 1427 r. w następstwie najazdu husytów opactwo zostało spustoszone, a w wieku XVI nastąpił jego duchowy upadek.

    Zasługą szeregu wybitnych opatów jest przywracanie opactwu jego dawnej świetności. Za kadencji opata Melchiora Zaunagga (1706-1747) można mówić już o ponownym rozkwicie. W tym czasie wiele obiektów przebudowano w stylu późnego baroku: kościół (wraz z wystrojem i wyposażeniem wnętrza); fasadę wieży (1727 r.), a także bibliotekę (barokowa z 1733 r., która posiada 250 kodeksów z XII-XIII w. i  420 średniowiecznych bezcennych pomników dla historii austriackiej kultury).

    W następstwie józefinizmu i narodowego socjalizmu opactwo zostało zniesione i dodatkowo obciążone wysokim kontrybucjami. W 1964 r. konwent opactwa tworzyło 46 mnichów. W zakres ich służby wchodziła m.in. modlitwa chórowa (Liturgia Godzin, czyli brewiarz trwający dziennie ok. 2,5 godziny), troska o konwikt chłopców, uczniów szkoły muzycznej oraz duszpasterstwo 13-tu parafii inkorporowanych do klasztor jeszcze w średniowieczu oraz tzw. domu rekolekcyjnego i formacyjnego (1924 r.) Bildungshaus (szkoła prywatna, z 1990 r.) dla osób duchownych i świeckich. Obecnie opactwo liczy 22 ojców i dwóch kleryków, a obsługuje 19 parafii (w tym 13 inkorporowanych), w których żyje ok. 16 tys. wiernych.

    Do dzisiaj opactwo Zwettl, jako jedyne w całej Austrii, posiada najlepiej zachowany romański kompleks klasztorny. Z kolei jego „perłą” jest najstarsza w całym zakonie cystersów romańska sala kapitulna, z piękną kolumną w centrum. W efekcie dynamicznej rozbudowy opactwa w XVIII w.  powstała wieża opackiego kościoła (dzieło architektów Matthiasa i Josefa Munggenast z 17772-1727 r.). Należy ona do najpiękniejszych fasad wieżowych doby baroku, w krajach języka niemieckiego. Do dzisiaj stanowi ona o blasku wyjątkowej „Katedry Lasu Północnego” (Nordwald-Kathedrale), w kompleksie pocysterskiego opactwa powstałego w epoce św. Bernarda z Clairvaux.


     

    10 -23 IX 2010– Allentsgschwendt

    (Waldviertel, Dolna Austria; parafia i gmina Lichtenau)
    Zmodernizowana sala wystawowa dawnej szkoły: ok. 140 odwiedzin

    Na program  uroczystego otwarcia złożyły się: a) oprowadzenie zebranych wzdłuż plansz z blokami tematycznymi GM; b) wykład ks. prof. Tadeusza Fitycha  połączony z prezentacją multimedialną nt.: „Was Bildststöcke, Martel und Wegkeuze künden? Alte Glaubenszeugnisse neu endeckt”; c) odpowiedzi na pytania uczestników wernisażu.

    Tutejsza społeczność charakteryzuje się dużą aktywnością i  stopniem zrzeszenia. Działa tu szereg stowarzyszeń, a osoby pasjonujące się małą architektura sakralną zinwentaryzowały i w prosty sposób wydały broszurkę nt. tutejszych krzyży i kaplic przydrożnych.

    Lichtenau (tzw. Marktgemeinde) leży w południowej części regionu Waldviertel oraz w odległości ok. 30-35 km od większych miast: Zwettl i Krems, otoczone licznymi wzgórzami od 542 do 718 m npm. Strukturę administracyjną gminy tworzy 18  miejscowości.


     

    23-28 IX 2010– Großreinprechts

    (Waldviertel, Dolna Austria; parafia Grainbrunn; gmina Lichtenau)
    Nowoczesna sala Gasthofu Katterbauer: ok. 60 odwiedzin

    Na program  uroczystego otwarcia złożyły się m.in.: a) wykład ks. prof. Tadeusza Fitycha  połączony z prezentacją multimedialną nt.: „Was Bildststöcke, Martel und Wegkeuze künden? Alte Glaubenszeugnisse neu endeckt”; b) oprowadzenie zebranych wzdłuż plansz z blokami tematycznymi GM; c) odpowiedzi na pytania uczestników wernisażu.

    Miejscowość niemalże sąsiaduje (poprzez wieś Großnondorf) z gminą Sallingberg (Marktgemeinde)- 1.385 mieszkańców (stan 1. I. 2010)  w powiecie Zwettl. Co więcej, tutaj nie tylko znajdują się słupowe kapliczki przydrożne z  1-szej połowy XVII w., oraz powstają nowe,  ale jest to prawdopodobnie jedyna w Austrii, lub jedna z nielicznych gmin, która w swoim herbie ma właśnie jedną z XVII w. kapliczek.


     

    31 X 2012 - 24 II 2013 - Zamek Krobnitz (wersja DE)

    1500 odwiedzinn

    Śląsko-Górnołużycki Związek Muzeów (Schlesisch-Oberlausitzer Museumsverbund gGmbH) został założony 1 stycznia 1999 roku. W Górnołużycko-Dolnośląskim Obszarze Kulturowym była to pierwsza tego rodzaju próba podjęcia prowadzenia mniejszych placówek muzealnych poza kompetencją samorządów lokalnych. Określonym celem Związku jest koordynacja różnorodnych placówek, zachowanie istniejącego krajobrazu muzealnego oraz lepsze uwzględnienie specyfiki tradycji kulturowych i historycznych regionu. Specyficzna tematyka prezentowana w czterech muzeach związku jest kluczem do zrozumienia dziejów i przyrody wschodnich Łużyc Górnych. Nie tylko miasto Görlitz oferuje unikatowe zabytki architektoniczne i wyjątkowe wydarzenia kulturalne, również jego okolice pełne są żywej historii. Nawiązują do nich oferty Związku Muzeów, które tylko czekają na ich odkrycie.

  • 2.4 Wyróżnienie przez FWPN


    Więcej, zob. wywiad Pani Prezes FOZN Teresy Bazała z Twórcą Wystawy GM pt. „Boże Młyny” wśród 20 wyróżnionych projektów z okazji 20-lecia Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej” (ZK, 2012) nr 211 s. 24-27).